Connect with us

BİLİM

TUA Başkanı Yıldırım: Ay Projelerine Türkiye de Davet Edildi

Uzay çalışmalarında yeni bir döneme giriliyor. ABD’de, Ay’a ilk insanı çıkaran Apollo programının “kız kardeşi” Artemis projesinin ilk adımı somut adımı atılıyor. Ertelenen Artemis I uçuşu 3 Eylül cumartesi günü ile yeni bir çağı başlatacak. Apollo ile Ay’a ilk adımını atan insanlıki, Artemis ile dünya dışı ilk kalıcı yerleşimine kavuşacak.

Artemis İsmi Nereden Geliyor?

İlk insanlı Ay programı olan Apollo’nun adı Yunan mitolojisinde Zeus’un oğlu olan Apollo’dan geliyor. Artemis ise Apollo’nun kız kardeşi olarak mitolojide yerini alıyor. Bu mite uygun olarak Artemis projesinde aya adım atacak ilk insanın bir kadın astronot olması bekleniyor.

Artemis projesinde Apollo’ya göre pek çok farklılık var. Öncelikle maliyet konusunda Artemis Apollo’ya göre çok daha tutumlu. Apollo projesinde ilk insanlı ay uçuşu Apollo 8’de insanlı iniş Apollo 11’de yapılmışken Artemis’te ise bu yol çok daha kısa olacak. Ayrıca Artemis projesi Apollo’dan farklı olarak çok uluslu bir proje. Artemis projesinde Uluslararası Uzay İstasyonu’nda kazanılan deneyimlerle birlikte Avrupa Uzay Ajansı ESA, Japon Uzay Ajansı JAXA, Kanada Uzay Ajansı CSA gibi paydaşlar bulunuyor. Artemis I ve II’de insanları taşıyacak olan kapsülü ESA geliştirdi. Görev kontrol odasında da diğer uluslardan katılım var. Artemis programında sadece ulusal ajanslar yer almayacak.

Artemis Uluslararası Bir Çabanın Ürünü

Artemis projesi kapsamında Ay çevresinde Gateway isimli bir uzay üssü kurulacak. Bu üsten Ay’a yapılacak inişleri ise SpaceX’in Starship uzay aracı sağlayacak. Ayrıca Boeing gibi şirketler de projedeki paydaşlar arasında yer alıyor.

Öte yandan UUİ’deki iş birliği ile gelişen ABD-Rusya arasındaki bağlar ise Ukrayna savaşı dolayısıyla tamamen koptu. Rusya artık farklı bir yola girdi. Rusya ile Çin’in ortak ILRS yani Uluslararası Ay Araştırma İstasyonu projesi de start almış durumda.

Türkiye Uzay Ajansı TUA’dan da Haber Var

Bu projeler ve uluslararası iş birlikleri devam ederken TUA cephesinden de bir haber geldi. TUA Başkanı Serdar Hüseyin Yıldırım, TUA’nın hem Artemis projesine hem de ILRS projelerine davet aldığını ancak hali hazırda AYAP-1 projesi ile meşgul olduklarını ve karar vermekte aceleci davranmayacaklarını açıkladı.

Popüler Kültürde de Yeni Uzay Çağı Gündemde

Apple’ın platformunda yayınlanan “For All Mankind” isimli dizide de uzay çalışmaları hakkında alternatif bir gerçeklik resmediliyor. Diziye göre Ay’a ilk insanı 1969’da ABD yerine Sovyetler Birliği indirince uzay rekabeti günümüzden farklı bir çizgide devam ediyor. Dizide 1970’lerde Ay üssü kurma yarışı başlarken, uzayın enerji ve hammadde kaynağı olarak ticari bir metaya döndüğü ve 1990’larda da Mars’a inildiği resmediliyor.

Dizideki alternatif gerçeklikte aralarında Türkiye’nin de bulunduğu bazı büyük ülkelerin yörünge ve ayda birden fazla istasyonu olduğu zaman zaman senaryo içinde izleyici karşısına çıkıyor. 3. sezonu yeni final yapan dizinin sezon finalinin Artemis programı başına denk gelmesi de popüler kültürün gelişmeleri ne kadar yakın takip ettiğinin bir göstergesi olarak ifade edilebilir.

Dizide NASA Başkanı Margo Madison, Ay’da Sovyet, Türk, Hint ve Kuzey Kore İstasyonlarını İnceliyor