Sağlık
14 Kasım Diyabet Günü: Tip 2 diyabeti önlemek için 8 öneri
Son gelişmeleri kaçırmamak için Google News sayfamızı takip edin. Butona tıkladıktan sonra açılan sayfanın sağ üst tarafında yer alan yıldızlı "Takip Et" simgesine dokunmanız yeterlidir.
Takip Et
Bu artışın temel nedenlerinin başında saÄŸlıksız yaÅŸam, beslenme alışkanlıklarındaki deÄŸiÅŸim ve obezitenin geldiÄŸini söyleyen Dr. Öztürk, “Ancak doÄŸru yaÅŸam tarzı deÄŸiÅŸiklikleriyle tip 2 diyabet büyük ölçüde önlenebilir. Verilere bakıldığında, diyabetin sadece tedavi edilmesi gereken bir hastalık olmadığı, aynı zamanda önlenmesi mümkün bir halk saÄŸlığı sorunu olduÄŸu ortaya çıkıyor” diye konuÅŸtu.
HAREKET EDÄ°N, DÃœZENLÄ° EGZERSÄ°Z YAPIN
Tip 2 diyabeti önlemek için önerilerde bulunan Yeditepe Ãœniversitesi Kozyatağı Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Dr. Funda Öztürk, “Egzersiz ile diyabet riskinin yüzde 40 oranında azaltması mümkün. Finlandiyada 2001 yılında yayınlanan bir çalışmada; egzersiz ve kalori kısıtlaması ile diyabet riskinin yaklaşık yüzde 58 oranında azaltılabileceÄŸi gösterilmiÅŸ. Ayrıca, aerobik (dayanıklılık) egzersizlerinin yanı sıra kas güçlendirmesini saÄŸlayacak direnç egzersizlerinin de insülin duyarlılığını artırdığı ve kan ÅŸekeri kontrolünü geliÅŸtirdiÄŸi gösterilmiÅŸtir” ifadelerini kullandı.
Herkesin fiziksel kapasitesine uygun bir egzersiz programını seçerek bugünden egzersize baÅŸlaması gerektiÄŸine iÅŸaret eden Dr. Öztürk, “En kolay yapılabilecek egzersiz 30 dakikalık yürüyüştür. Mümkünse haftanın her günü olacak ÅŸekilde en az haftanın üç günü yürümeye dikkat edin. Ayrıca haftanın iki günü de kas güçlendirici hareket faydalı olacaktır” dedi.
SAĞLIKLI BESLENİN, KİLO KONTROLÜNÜ SAĞLAYIN
Beslenme ÅŸekli, saÄŸlıklı ürünlerden oluÅŸan bir diyetin, diyabetin önlenmesinde kilit bir rol oynadığını hatırlatan Dr. Öztürk, “ÖrneÄŸin Akdeniz diyeti üzerin yapılan metaanalizler, Akdeniz tarzı beslenmeye yüksek uyum saÄŸlayan kiÅŸilerde tip 2 diyabet riskinin yaklaşık yüzde 20-30 oranında daha düşük olduÄŸunu gösteriyor” diye konuÅŸtu.
AKDENÄ°Z DÄ°YETÄ° RÄ°SKÄ° AZALTIYOR
2024te Çinde 12 bin 575 kişiyle yapılan bir başka çalışmada da Akdeniz diyetine uyum arttıkça yeni diyabet gelişim riskinin her bir puan artışta yüzde 17 azaldığının tespit edildiğini anlatan Dr. Öztürk, sözlerine şöyle devam etti:
“Sebze, meyve, tam tahıllar, baklagiller, kuruyemiÅŸler, balık ve saÄŸlıklı yaÄŸlar (özellikle zeytinyağı) ön planda olmalı. Kırmızı ve iÅŸlenmiÅŸ etler, ilave ÅŸeker içeren gazlı içecekler, rafine karbonhidratlar ve aşırı yaÄŸ ÅŸekerli yiyeceklerden uzak durulmalı. Unutmayın, hızla kilo verdiÄŸiniz ancak sonrasında sürdüremediÄŸiniz bir beslenme modelinin kilo kontrolünde ve diyabeti önlemede faydası yok.”
AİLE RİSKİNİZİ ÖĞRENİN
Tip 2 diyabetin genetik yatkınlığın etkili olduÄŸu hastalıklardan biri olduÄŸunu anlatan Dr. Funda Öztürk, “Birinci derece yakınlarınızda tip 2 diyabet varsa sizin de diyabet riskinizin yüksek olabileceÄŸini unutmayın. Ailenizdeki birinci ve ikinci derece yakınlarınızın hangi hastalıkları taşıdığını öğrenin ve yaÅŸam tarzı deÄŸiÅŸiklikleriniz için bir uyarı iÅŸareti olarak görün. Riskin varlığı sizi önlem almak için teÅŸvik etmelidir” ifadelerini kullandı.
MAVÄ° EKRAN SÃœRESÄ°NÄ° KONTROL EDÄ°N
“Günümüzde televizyon, bilgisayar, telefon gibi cihazlar karşısında geçirilen uzun sürelerin fiziksel aktivitenin azalmasına, hareketsizliÄŸe ve dolaylı olarak diyabet riskine katkıda bulunabilir” diyen Dr. Öztürk, sözlerine şöyle devam etti:
“Bilimsel çalışmalar, hareketli yaÅŸam tarzına kıyasla oturmanın uzun süreli olması, insülin direncini artırdığını ve dolayısıyla metabolik saÄŸlığı olumsuz ÅŸekilde etkilediÄŸini gösteriyor. Bu nedenle ekran başında geçen süreyi azaltmak, aktif molalar vermek, cihaz kullanımını sınırlamak önemlidir. Cihazlarda ekran süresi için zamanlayıcı kurmak, sosyal medya ya da online alışveriÅŸ gibi hareketsiz kalmaya yol açan etkinlikleri sınırlamak yarar saÄŸlayabilir.”
UYKU DÃœZENÄ°NÄ°ZÄ° KORUYUN
Uyku kalitesi ve düzeninin, metabolizma ve hormon dengesi açısından kritik öneme sahip olduÄŸunu anlatan Dr. Öztürk, “Uyku yetersizliÄŸi veya düzensizliÄŸi; insülin duyarlılığını azalttığı, kan ÅŸekeri kontrolünü bozduÄŸu çalışmalarla gösterilmiÅŸtir. Uyku en önemli saÄŸlık göstergelerinden biridir. Bu nedenle hiçbir zaman uyku ritminizin bozulmasına izin vermeyin. Uyku ritminiz bozulduysa yeniden düzenlemeye gayret gösterin. Bazen bunun için en az üç haftalık bir süre gerekebileceÄŸini unutmayın” dedi.
HEKİM KONTROLÜNDE VERİLEN İLAÇLARI DÜZENLİ KULLANIN
YaÅŸam tarzında yapılacak deÄŸiÅŸimler diyabeti önlemede çok önemli olmakla birlikte özellikle yüksek riskli kiÅŸilerle tıbbi deÄŸerlendirme ve gerekirse koruyucu ilaç kullanımının da gündeme geldiÄŸini belirten Dr. Funda Öztürk, “Hekimin yapacağı tetkikler ve hastalık geliÅŸtirme riskine göre bazı ilaçlar kullanılabilir. Yapılan araÅŸtırmalar, bu ilaçların bazılarında yüzde 30-40 oranında diyabeti geciktirebildiÄŸi gösterilmiÅŸtir. Ancak bu noktada hekim deÄŸerlendirmesi ve hastanın tedaviye uyumu çok önemlidir. Ayrıca, 45 yaÅŸ üstü bireyler için yılda en az bir kez açlık kan ÅŸekeri, HbA1c gibi testlerin yapılması gerekir. Zira, erken tanı ve önlem açısından bu oldukça önemlidir” diye konuÅŸtu.
STRESİNİZİ KONTROL ETMEYİ ÖĞRENİN
Stresin diyabeti önleme ve kontrolde de çok önemli bir unsur olduğunu söyleyen Dr. Funda Öztürk, sözlerini şöyle tamamladı:
“Stres uyku kalitenizi; diyet uyumunuzu, hareket kapasitenizi deÄŸiÅŸtiren en önemli faktörlerden biridir. Bilimsel olarak da süreklilik, spor ya da diyet gibi müdahalelerde en güçlü etkiye sahip unsur olarak görülmektedir. Bu nedenle kendinize katı kurallar koyup yıkılınca strese girmeyin. YaÅŸam tarzı deÄŸiÅŸikliklerini kademeli yaparak, o anının tadını çıkarmaya odaklanın. Kontrolde çok zorlanıyorsanız profesyonel yardım almayı ihmal etmeyin. Zaman zaman; beslenme ve egzersiz düzeniniz aksasa bile her günün yeni bir gün olduÄŸunu hatırlayarak gayret göstermeye devam edin.”
